Persbericht van 25 augustus 2026

De recente branden herinneren ons eraan dat Wallonië zich moet voorbereiden op een risico dat vaker zal voorkomen en moeilijker te beheersen zal zijn. Geconfronteerd met deze evolutie kan de preventie niet beginnen wanneer de brand al is uitgebroken. Ze wordt vooraf voorbereid, zowel in openbare als particuliere bossen, door een betere kennis van de bosgebieden, aangepaste inrichtingen, verantwoordelijk gedrag en een nauwe coördinatie met de hulpdiensten.

De Koninklijke Belgische Bosbouwmaatschappij (KBBM) heeft haar algemene vergadering van 13 mei 2026 aan dit onderwerp gewijd. Onderzoekers, bosbeheerders, eigenaren en beheerders hebben daar de beschikbare kennis, de maatregelen die momenteel worden ontwikkeld en de ervaringen die al in de praktijk zijn opgedaan, gepresenteerd.

De gesprekken hebben bevestigd dat het brandgevaar afhangt van verschillende gecombineerde factoren: de mogelijkheid van het ontstaan van een brand, de weersomstandigheden, het type en de verspreiding van brandbare vegetatie, het terrein, de bodemkenmerken, en ook de toegankelijkheid van het massief en de beschikbaarheid van water.

De bergen beter leren kennen om beter in te grijpen

Wanneer er een brand uitbreekt, telt elke minuut. De hulpdiensten moeten snel begaanbare toegangsroutes, wegen die geschikt zijn voor hun voertuigen, keermogelijkheden, obstakels en beschikbare waterpunten kunnen identificeren.

De KBBM pleit daarom voor het beschikbaar stellen van een eenvoudig en gedeeld platform, waardoor eigenaren en beheerders van openbare en particuliere bossen onder meer het volgende kunnen invullen:

• verharde wegen en hun toegankelijkheidsniveau; ;
• de ingangen van borders, slagbomen en eventuele doodlopende wegen; ;
• de keerlussen voor hulpdiensten; ;
• de vijvers, poelen, cisters en andere in te zetten waterpunten; ;
• de locaties waar nieuwe waterreserves overwogen zouden kunnen worden; ;
• de contactgegevens van personen die goed bekend zijn met het massief.

Het Department voor Natuur en Bossen (DNF) werkt momenteel aan de ontwikkeling van dit platform (opendfci_Wallonie) in samenwerking met de hulpverleningszones, om nuttige informatie voor de bosbrandbestrijding te structureren en investeringen beter te richten. Op dit moment is deze tool nog niet beschikbaar voor particuliere eigenaren en beheerders, maar de KBBM hoopt dat dit snel zal veranderen, zodat zij de veldgegevens kunnen aanvullen en verrijken.

Deze benadering sluit tevens aan bij concrete ervaringen in particuliere bossen. Het bosbouwgroepering van de Vallée du Chavan heeft zo bijvoorbeeld de toegangen in kaart gebracht op basis van de types voertuigen die er gebruik van kunnen maken, de omdraaimogelijkheden geïdentificeerd en de bestaande of mogelijke waterbronnen geïnventariseerd.

Het vergemakkelijken van nuttige voorzieningen voor preventie

Eigenaren en beheerders willen al handelen: een voor de hulpdiensten bruikbare toegang behouden, een waterreservoir aanleggen of aanpassen, een poel of vijver herstellen, voorzien in een Keerlus of een voorziening inrichten om de verspreiding van een brand te vertragen.

Deze initiatieven moeten uiteraard rekening houden met de uitdagingen op het gebied van water, bodem, biodiversiteit en veiligheid. Maar ze mogen niet worden afgeremd door complexe of buitenproportionele procedures.

De KBBM roept daarom op tot:

• training en technische begeleiding aanbieden aan eigenaren en beheerders; ;
• de benodigde vergunningen verduidelijken op basis van het type inrichting; ;
• de coördinatie tussen de betrokken overheidsdiensten verbeteren; ;
• procedures voorzien die evenredig zijn aan de omvang van de werkzaamheden; ;
• financiële ondersteuning bieden aan voorzieningen die van algemeen belang zijn voor de preventie en de hulpverlening door de hulpdiensten.

Het doel is niet om nodeloos infrastructuur in het bos te vermenigvuldigen, maar om in overleg met de bevoegde diensten de werkelijk relevante voorzieningen voor elk bosgebied te identificeren.

Op dit punt sluit de KBBM zich aan bij de bezorgdheid die is geuit door NTF, de vakbond van eigenaren van landelijke eigendommen: eigenaren die voorzieningen willen aanleggen die bijdragen aan de preventie, moeten kunnen rekenen op een duidelijk, samenhangend en faciliterend kader.

Bosbouwactiviteiten aanpassen aan het risiconiveau

Preventie betreft alle bosgebruikers. Het betreft eveneens eigenaren, beheerders, aannemers en professionals die er werken.

Machines, thermisch gereedschap en werkzaamheden die vonken of aanzienlijke hitte kunnen veroorzaken, kunnen gevaarlijk worden wanneer de vegetatie erg droog is. Het wordt daarom aanbevolen om snoeiwerkzaamheden en werkzaamheden waarbij thermisch gereedschap wordt gebruikt, op te schorten tijdens periodes van droogte of hittegolven.

Een eenvoudig ijkpunt kan bijdragen aan deze waakzaamheid: de zogenaamde 30-30-30-regel:

• een temperatuur hoger dan 30 °C; ;
• een relatieve luchtvochtigheid van minder dan 30 %; ;
• een wind van meer dan 30 km/u.

Wanneer aan twee van deze criteria wordt voldaan, is verhoogde voorzichtigheid geboden. Wanneer alle drie zijn vervuld, moet de wachzaamheid extreme vormen aannemen en moeten werkzaamheden die brand kunnen veroorzaken, worden uitgesteld.

Deze regel vormt een praktische indicator. Ze vervangt niet de officiële waarschuwingsniveaus of de richtlijnen van de autoriteiten. Wallonië werkt overigens aan de validatie van meteorologische indices en drempels die zijn aangepast aan zijn grondgebied, evenals aan de ontwikkeling van een referentiekader voor preventieve maatregelen.

Tijdelijk de toegang en risicovolle activiteiten kunnen beperken

Wanneer het gevaar uitzonderlijk wordt, moet de tijdelijke vermindering van factoren die een brand kunnen veroorzaken, overwogen kunnen worden.

Dit kan inhouden dat bepaalde bosbouwwerkzaamheden worden uitgesteld, het toezicht wordt aangescherpt, risicovolle evenementen of activiteiten worden beperkt en, wanneer de situatie dat vereist, de toegang tot bepaalde bosgebieden tijdelijk wordt beperkt.

Deze maatregelen moeten doelgericht, evenredig, duidelijk gecommuniceerd en gebaseerd zijn op objectieve criteria. Ze tasten het principe van de toegang tot het bos niet aan. Ze zijn een antwoord op een tijdelijke situatie waarin de minste onvoorzichtigheid mensen, ecosystemen, woningen en goederen in gevaar kan brengen.

Publieke en private bossen samen voorbereiden

Boswachters vervangen de brandweer niet. Hun rol is echter essentieel om hen te helpen bij het ingrijpen: terreinkennis, begeleiding in de bossen, identificatie van toegangsroutes, informatie over milieu- en erfgoedbelangen en bewaking van eventuele oplevingen na de doortocht van het vuur.

Preventie moet dus worden opgebouwd met openbare en private bosbezitters en -beheerders, de hulpdiensten, het DNF, de gemeenten, wetenschappers, bosbouwers en andere actoren in het gebied.

De prioriteiten moeten helder zijn: de bergmassifs beter leren kennen, de toegangen en waterpunten voorbereiden, nuttige voorzieningen vergemakkelijken, de activiteiten aanpassen aan het risiconiveau en de essentiële informatie delen met de hulpdiensten.

Met hun onderling aanvullende verklaringen willen KBBM en NTF ertoe bijdragen dat deze maatregelen snel vorderingen boeken, samen met de overheidsinstanties en de actoren in het veld.

Naast deze dringende maatregelen is het op de langere termijn ook zaak om de opstanden en de bosbouw aan te passen.

Geconfronteerd met het risico op bosbranden moeten het openbare bos en het particuliere bos samen blijven vooruitgaan. Preventie wordt voorbereid vóór de crisis, en iedereen kan hieraan bijdragen.